Guulaha
Muujinta guulaha, hoggaanka, iyo waxqabadka waara ee caddeynaya sida ay uga go’an tahay musharraxeenna u adeegidda Soomaaliya.
Diiwaan Dib-u-habayn, Dib-u-dhis Qaran iyo Adeeg Dadweyne
Intii uu ahaa Madaxweynihii 9aad ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Maxamed Farmaajo, waxa uu hoggaamiyay dowlad diiradda saartay soo celinta awoodda dowladnimadda, xoojinta hay’adaha Qaranka, dib-u-dhiska ciidamada, ilaalinta madaxbannaanida Soomaaliya iyo horumarinta adeegyada dadweynaha.
Dowladdiisu waxa ay hirgelisay dib-u-habaynno la xiriira amniga, caddaaladda, maaliyadda guud, maamul-wanaagga, diblomaasiyadda iyo adeegyada bulshada. Dadaalladaas waxaa hagayay himilada ah in dib loo dhiso dowlad Soomaaliyeed oo awood leh, dib loo soo celiyo kalsoonida shacabka ee dowladnimada oo noqota mid horseedda xasillooni iyo horumar Qaran.
Dib-u-dhiska Hay’adaha Amniga Qaranka
Dowladdii Madaxweyne Farmaajo waxa ay amniga Qaranka ka dhigtay udub-dhexaadka qorshaheeda dowlad-dhisidda. Waxa ay xoojisay isku-dubbaridka hay’adaha amniga, waxayna dejisay oo hirgelisay Qorshaha Amniga Qaranka.
Dowladdu waxay sidoo kale:
- dib-u-habayn iyo diiwaangelin ku samaysay ciidamada;
- Horumarisay sharciyada lagu maamulayo ciidamada qalabka sida;
- Dib-u-dhis ku samaysay xarumaha hay’adaha amniga;
- Joogtaysay mushaharka, xoojisayna daryeelka ciidamada;
- Ballaarisay tababarrada iyo tayeynta xirfadeed ee ciidamada;
- Kordhisay tirada iyo awoodda ciidamada soomaaliyeed; iyo
- Xoraysay deegaanno badan oo muhiim ah;
- Horumarisay qorshaha kala-guurka amniga soomaaliya, si masuuliyadda sugidda amniga qaranka si tartiib ah loogu wareejiyo hay’adaha Soomaaliyeed.
Dhammaan dadaalladaasi waxa ay gacan ka geysteen soo celinta kalsoonida iyo haybadda Ciidamada Qalabka Sida, waxa ay taageereen guulaha laga gaaray la-dagaallanka kooxaha argagixisada, waxayna ka qayb qaateen dhimista dambiyada, dhiirrina geliyeen in dhallinyaro badan oo Soomaaliyeed ay ku biiraan ciidamada Qaranka.
Xoojinta Caddaaladda iyo Sarraynta Sharciga
Dowladdu waxay garwaaqsatay in kalsoonida shacabka ee dowladnimadu ay ku xirantahay helitaanka garsoor caddaalad ah, xirfad leh oo madax-bannaan.
Horumarradii muhiimka ahaa waxaa ka mid ahaa:
- Horumarinta dhismaha Golaha Adeegga Garsoorka;
- Meel-marinta shuruuc iyo habraacyo taageeraya hannaanka caddaaladda;
- Dhismaha xabsiyada iyo xarumaha dhaqan-celinta;
- Fududeynta soo celinta muwaadiniin Soomaaliyeed oo ku xirnaa xabsiyo dibadda ah;
- Hawlgelinta garsoorayaal aqoon iyo waayo-aragnimo leh; iyo
- Daadejinta adeegyada garsoorka si dadweynuhu si fudud ugu helaan.
Tallaabooyinkan waxaa looga gol lahaa xoojinta sarraynta sharciga, hagaajinta maamulka caddaaladda iyo dib-u-dhiska kalsoonida muwaadiniinta ee hay’adaha Qaranka.
Dib-u-habaynta Maaliyadda Guud iyo Dhaqaalaha
Dowladdii Madaxweyne Farmaajo waxa ay hirgelisay dib-u-habaynno muhiim ah oo lagu sameeyay maamulka maaliyadda guud, iyada oo la xoojiyay doorka hay’adaha Qaranka ee maaraynta hantida iyo dakhliga dadweynaha.
Guulaha laga gaaray waxaa ka mid ah:
- Dib-u-habaynta nidaamka maaliyadeed ee Qaranka;
- Kordhinta miisaaniyadda Qaranka iyo dakhliga gudaha;
- Kor u qaadista kabka miisaaniyadda;
- Horumarinta geeddi-socodka deyn-cafinta Soomaaliya;
- Kordhinta mashaariicda horumarineed ee lagu daray miisaaniyadda Qaranka;
- Xoojinta xiriirka hay’adaha maaliyadeed ee gudaha iyo kuwa caalamiga ah;
- La-dagaallanka musuqmaasuqa;
- Ilaalinta hantida Qaranka;
- Dhiirrigelinta maalgashiga; iyo
- Horumarinta kaabeyaasha dhaqaalaha.
Dowladdu waxay sidoo kale ka shaqaysay in deeqaha caalamiga ah iyo mashaariicda horumarineed lagu maamulo nidaamka maaliyadeed ee Soomaaliya, taas oo xoojisay lahaanshaha dowladda, kormeerka iyo isla-xisaabtanka.
Xoojinta Maamul wanaagga, midnimada iyo Hay’adaha Qaranka
Dhinaca siyaasadda gudaha iyo maamul wanaagga, dowladdu waxa ay hirgelisay dib-u-habaynno lagu xoojinayo hay’adaha dowladda iyo wadajirka Qaranka.
Waxqabadkeeda waxaa ka mid ahaa:
- Horumarinta dadaallada dhab-u-heshiisiinta Qaranka;
- Deminta colaadaha iyo xal u helidda khilaafaadyo bulsho oo soo jireen ahaa, sidaa nabadayntii Gaalkacyo iyo midaynta dhinacyada Galmudug;
- Dardar gelintii wadahadalladii Somaliland, si dal loo mideeyo;
- Fidinta iyo xoojinta hannaanka federaalka;
- Sii wadidda dib-u-eegista iyo dhammaystirka Dastuurka, hannaan loo dhan yahay;
- Dhismaha iyo hawlgelinta hay’adaha dowladda; iyo
- Hirgelinta mashaariic laf-dhabar u ah nolol-maalmeedka muwaadiniinta.
Dadaalladan waxaa looga gol lahaa xoojinta, midnimada, awoodda iyo waxtarka dowladda, iyada oo la horumarinayo himilada fog ee dal mideysan oo leh hay’ado Qaran oo shaqaynaya, awoodna leh.
Soo Celinta Maqaamka Diblomaasiyadeed ee Soomaaliya
Dowladdii Madaxweyne Farmaajo waxa ay hirgelisay siyaasad arrimo dibadeed oo ku dhisan dhowridda siyaadada Soomaaliya, ilaalinta danaha Qaranka iyo madax-bannaanida go’aan qaadashada dowladda.
Iyada oo la xaqiijiyey:
- Xoojinta diblomaasiyadda firfircoon ee Soomaaliya;
- Ballaarinta iskaashiga gobolka iyo caalamka;
- Adkaynta madax-bannaanida go’aannada siyaasadda arrimaha dibadda;
- Ka guul gaariidda kiiskii difaaca badda ee Soomaaliya;
- Kordhinta matalaadda Soomaaliya ee fagaarayaasha caalamiga ah;
- Dib u soo celinta maamulka hawada Soomaaliya;
- Ku biiridda masaraxyada hay’adaha caalamiga; iyo
- Meel-marinta xeerarka iyo heshiisyada caalamiga ah ee dalka khuseeya.
Dadaalladaas diblomaasiyadeed waxa ay gacan ka geysteen soo celinta muuqaalka iyo maqaamka Soomaaliya ee caalamka, iyaga oo dalka u horseeday inuu si kalsooni badan u difaaco danihiisa, ugulana macaamilo beesha caalamka.
Ilaalinta Madaxbannaanida iyo Danaha Qaranka
Astaamaha ugu muhiimsan ee hoggaamintii Madaxweyne Farmaajo waxaa ka mid ahaa ilaalinta madaxbannaanida Soomaaliya iyo waafajinta siyaasadda arrimaha dibadda mudnaanta Qaranka.
Dowladdiisu waxa ay horumarisay xiriir caalami ah oo ku dhisan iskaashi iyo is-ixtiraam, iyada oo adkaysay in xiriirrada aan dunnida la leennahay ay noqdaan kuwo ilaalinaya danaha shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed.
Horumarinta Waxbarashada, Caafimaadka iyo Adeegyada Bulshada
Dowladdii Madaxweyne Farmaajo waxa ay adeeg bixinta dadweynaha u aragtay halbeegga ugu muhiimsan ee lagu qiimeeyo dowladnimada. Sidaas darteed, waxay horumarro la taaban karo ka xaqiijisay dhinacyada waxbarashada, caafimaadka, horumarinta dhallinyarada iyo kaabeyaasha bulshada.
Waxaa laga xusi karaa:
- Dhismaha iyo tayeynta hay’adaha adeegga dadweynaha;
- Kor u qaadista tayada adeegyada caafimaadka;
- Horumarinta heerarka waxbarashada, iyada oo markii ugu horreysey burbur la furay iskuullo dadweyne oo bilaash ah;
- Ballaarinta barnaamijyada horumarinta dhallinyarada;
- Taageeridda shaqo-abuurka; iyo
- Dhismaha goobo iyo barnaamijyo adeeg bulsho.
Dadaalladan waxaa looga gol lahaa in dib-u-habaynta dowladdu ay keento isbeddel muuqda oo si toos ah u taabanaya nolosha muwaadiniinta Soomaaliyeed.
Hindisaha Qaran ee Is-Xilqaan
Mid ka mid ah hindisayaashii adeegga dadweynaha ee lagu xusuusto dowladdii Madaxweyne Farmaajo waxa uu ahaa Ololihii Is-Xilqaan, kaas oo shaqaalaha dowladda iyo dadweynaha ku dhiirrigeliyay inay si mutadawacnimo ah uga qaybqaataan dib-u-dhiska iyo dayactirka xarumaha dadweynaha.
Ololahaasi waxa uu kobciyay iskaashi, wada-lahaansho, masuuliyad muwaadinnimo iyo waddaniyad, waxa uunu muujiyay sida hay’adaha dowladda iyo shacabka ay si wadajir ah uga qaybqaadan karaan dib-u-dhiska xarumaha Qaranka iyo xoojinta kalsoonida waxqabadka wadajirka ah.
Horumarinta Dhallinyarada iyo Ka-qaybgalkooda Qaranka
Dowladdii Madaxweyne Farmaajo waxa ay mudnaan sii kordhaysa siisay horumarinta dhallinyarada iyo ka-qaybgalkooda dowlad dhiska dalka.
Dib-u-habaynta hay’adaha amnigu waxa ay soo noolaysay xiisaha dhallinyarada ee ku biirista Ciidamada Qalabka Sida, halka siyaasadaha horumarinta bulshaduna ay taageereen awoodsiinta dhallinyarada, shaqo-abuurka iyo ka-qaybgalkooda dib-u-dhiska dalka.
Habkani wuxuu ka tarjumayay aragtida ah in xasilloonida iyo barwaaqada mustaqbalka Soomaaliya ay ku xirantahay in dhallinyarada la siiyo fursado ay ugu adeegaan dalkooda, ku shaqeeyaan, ku hoggaamiyaan, ugana qaybqaataan horumarka Qaranka.
“Aan sii wadno dadaalladaas oo la sii labo jibbaaray, dib loo habeeyey, laguna dhisay hindiseyaal cusub oo qarankeenna u horseedi doona baraare iyo guul.”
Cadaalada & Sharciga
Dib-u-habaynta Dhaqaalaha & Maamulka Maaliyadda Dawladda
Horumarka Taakulaynta Daymaha Taariikhiga ah
La-dagaalanka Musuq-maasuqa & Maamulka
Kaabayaasha dhaqaalaha & Horumarinta
Arrimaha Bulshada & Horumarinta Hay’adaha
Balaadhinta Nidaamka Caafimaadka
Dib u habaynta Waxbarashada & Helitaanka
Siyaasadda Dibadda, Diblomaasiyadda & Qaranimada
- Markii ugu horeysay ee Soomaaliya la dhiso Golaha Adeegga Garsoorka, xoojinta madax-bannaanida iyo xirfadda garsoorka.
- Hirgaliyay Qaabka Cadaalada iyo Toosinta, caddaynta doorarka maxkamadaha, dacwad-oogayaasha, xabsiyada, iyo adeegyada dhaqancelinta.
- La hawlgeliyay Guddiga madaxa banaan ee la dagaalanka musuqmaasuqa 2021 oo lagu sameeyay baaritaanno firfircoon iyo dacwado musuqmaasuq oo ugu horreeyay tan iyo burburkii dowladda.
- Kaabayaasha haynta oo la balaariyay: la cusboonaysiiyayXabsiga dhexe ee Xamar, dib loo furay beerihii xanaanaynta, aqoon-is-weydaarsiyo xirfadeed, iyo soo bandhigista waxbarashada xabsiga ilaa heer dugsi sare.
- Dib u soo nooleeyay Xarunta Agoonta Afgooye, taageeridda ku dhawaad 300 oo carruur nugul ah.
- La soo bandhigay dalka oo dhan diiwaangelinta biometric Dhammaan shaqaalaha rayidka ah iyo ciidamada ammaanka, baabi'inta shaqaalaha rooxaanta iyo liidashada mushaharka.
- Nadiifiyey baaqii mushaharka ee taariikhiga ahaa lana hubiyayMushahar joogto ah, oo toos ah oo bangigu bixiyo.
- Ansixiyay shuruuc dhaqaale oo muhiim ah oo ay ku jiraan Sharciga Iibka Dadweynaha, Sharciga PFM, Sharciga Batroolka, Kastamka & amp; Xeerarka Dakhliga, iyo Xeerka Isgaarsiinta.
- Miisaaniyada qaranka ayaa ka korodhay$168M (2016) ilaa $377M (2021); dakhliga gudaha ayaa ka koray $113M ilaa $230M, oo ay horseed ka tahay maamul dhaqaale oo adag.
- Soo galitaanka Soomaaliya oo la sugayBarta Go'aanka Relief Debt ee HIPC 2020— Horumarkii dhaqaale ee ugu weynaa dalka muddo tobanaan sano ah.
- Waxaa la gaaray ballan-qaadyadii baabi'inta in ka badan $1.4 bilyan ee deyn-bixiyeyaasha Naadiga Paris, iyo $806 milyan IMF, Bangiga Adduunka, iyo AfDB.
- Wada xaajoodyo lala furay deyn-bixiyeyaasha aan Paris Club ahayn oo daboolaya wax dheeraad ah $1 bilyan, soo celinta kalsoonida dhaqaale ee Soomaaliya ee caalamka.
- Shaqaalaysiiyey Madaxbanaan Guddiga la dagaalanka musuqmaasuqa waxayna bilowday dacwado ka dhan ah mas’uuliyiinta dowladda ee ku lug leh musuqmaasuqa.
- Bixinta mushaharka tooska ah ee loo xilsaaray si loo yareeyo leexinta lacagaha dawladda.
- Digreeto madaxweyne oo lagu ilaalinayodhul dawladeed ka soo iibsashada sharci darrada ah, gaar ahaan xilliga doorashada.
- Xirfad sare iyo la xisaabtanka guud ee hay'adaha dawladda.
- dhameystiray Muqdisho–Afgooye (30 km) oo horumariyayMuqdisho–Jowhar (90 km) Balcad.
- Waxaa la ballaariyay awoodda Dekedda Muqdisho9,133 weel (2016) ku 60,204 weel (2021).
- Casriyeyn Garoonka Diyaaradaha Aadan Cadde, oo ay ku jirto awoodda soo degista habeenkii.
- Kanaalka waraabka oo la dayac tiray, horumariyay siyaasado beeralay ah, oo horseeday wax ka qabashada qaranka ee duullaankii Ayaxa.
- La qaatay aSiyaasadda Tamarta Qaranka, Sharciga Korontada, iyo Qorshaha Guud ee 20-sano, kuna biirayBarkadda Korontada ee Bariga Afrika.
- bilaabay Is-xilqaanOlolaha iskaa wax u qabso ah ee soo celinta astaamaha dhaqanka: Tiyaatarka Qaranka, Stadium Muqdisho, Matxafka Qaranka, Maktabadda Qaranka, iyo taallooyin taariikhi ah.
- Waxaa la dhisay lana xoojiyay hay’adaha dowliga ah ee muhiimka ah sida Hay’adda Tirakoobka Qaranka, Hay’adda Qaranka ee Diiwaangelinta Madaniga ah, Hay’adda Isgaarsiinta Qarankaiyo Hay’adda Dhismaha Soomaaliyeed.
- Waxaa la ballaariyay adeegyada caafimaadka dowladda dhexe iyada oo la sii mariyay isbitaallada Banaadir iyo Martini—oo bixiya daryeel caafimaad oo bilaash ah in ka badan 100,000 oo muwaadiniin ah sannadkii.
- Waxa loo kordhiyey shaqaalaha caafimaadka ku dhawaad 24,000guud ahaan 1,400 xarumood.
- Waxaa laga soo aruuriyay miisaaniyada caafimaadka qaranka$3.6M (2017) ku $35.3M (2022).
- Waxay horseedday jawaabta COVID-19 ee Soomaaliya: dhammaatay 448,000 baaritaan, 26,000+ xaaladood oo la maareeyay, 2.1M tallaal qiyaaso la maamulay-dhammaan iyada oo la hubinayo in mushaharku sii socdo inta lagu jiro xiisadda.
- Dib loo furay ama la asaasay 50+ dugsiyada dadweynaha ndalka oo dhan, bixintawaxbarasho bilaash ah oo la siinayo 150,000+ arday.
- Waxa la aasaasay saddex dugsiyo sare oo farsamada gacanta ah ( badda, beeraha, iyo xoolaha).
- Waxaa dib loo daabacay manhajkii qaranka markii ugu horeysay tan iyo dagaaladii sokeeye oo la qeybiyay 2 milyan oo buug guud ahaan 38 degmo.
- Waxaa imtixaan ka qaaday 30,000 oo macalin, waxaana la tababaray 5,000, waxaana la furay machadyo cusub oo lagu tababaro macalimiinta.
- Waxaa la balaariyay Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed 7,000 arday oo lacag la'aan ah, waxaa dib loo furay xaruntii Gaheyr, waxaana la sameeyay barnaamijyo heer gobol ah.
- Abuuray Golaha Qaranka ee Tacliinta Sare, aqoonsanaya 41 jaamacadood.
- Qoondaynta deeqaha waxbarasho ee dib loo habeeyey ayaa laga faa'iidaysanayaa 14,000+ arday gudaha Soomaaliya iyo dibadda.
- Raacay siyaasad madax-banaan, madax-banaani-siyaasad dibadda ah, oo ay ku jirtoHeshiis saddex geesood ahItoobiya iyo Ereteriya si ay u midoobaan gobolka.
- Mawqif adag oo sharci ah ka qaatay muranka badda ee Kenya oo uu sugay aMaxkamadda ICJ ee taariikhiga ah (2021)oo loo xaglinayo Soomaaliya.
- Dib u helay in si buuxda loo maamulo hawada Soomaaliya (2017)ku dhawaad 30 sano ka dib, sameynta Hay’adda Duulista Rayidka oo casri ah.
- Waa lagu soo dhaweeyay 45 safaarado iyo ururo caalami ahdib ugu laabtay Muqdisho.
- Waxaa la xoojiyay matalaadda dhinacyada badan leh: Soomaaliya waxay noqotayMadaxweyne ku xigeenka UNGA</b, ku biirayGolaha Xuquuqul Insaanka ee Qaramada Midoobay, waxaana uu kuraas ka helay Guddiga Sare ee WHO.
- Kalsoonida maalgaliyaha oo kordhay iyada oo loo marayo SOMINVEST, ka qaybqaadashada1,200 oo maalgashadayaal shisheeye ah inta u dhaxaysa 2019-2021 guud ahaan beeraha, kalluumaysiga, tamarta, iyo isgaarsiinta.
Waxqabadyada Waaweyn & Guulaha
01
Kaalmada deymaha Qaranka & Soo noolaynta Dhaqaalaha
- Kalsoonida laga soo celiyay hay’adaha maaliyadeed ee caalamiga ah
- Dariiqyo cusub oo loo maro maalgelinta horumarinta oo la furay
- Kaabayaal waaweyn iyo mashaariic dhaqaale oo la hawlgeliyey
- Xasilooni maaliyadeed oo mustaqbalka fog ah oo la hagaajiyay iyo sumcadda qaranka
02
Horumarinta Amniga & Dhulka Soo Celinta
- Ka soo kabashada gobollada muhiimka ah ee al-Shabaab
- La xoojiyey hufnaanta hawl-galka ee Ciidanka Qaranka Soomaaliyeed
- Iskaashi amni oo caalami ah oo xooggan
- Dhaqdhaqaaqa rayidka oo kordhay iyo helitaanka adeegyada dawladda
03
La-dagaalanka Musuq-maasuqa & Dib-u-habaynta Hay’adaha
- Diiwaangelinta Biometric ee ciidamada ammaanka, baabiinta askarta rooxaanta iyo badbaadinta malaayiinta hantida dadweynaha
- Nidaamyada dakhliga oo la xoojiyay si kor loogu qaado ururinta cashuuraha loona yareeyo daadinta
- Maamulka maaliyadda guud oo la hagaajiyay, kor u qaadida kalsoonida shuraakada caalamka
- Accountability-driven institutions kaas oo dhaqan galiyay xeerar hoosna u dhigay dhaqan xumada maamulka
04
Dib-u-dhiska Dhaqanka, Aqoonsiga iyo Kaabeyaasha Dhaqaalaha
- The Tiyaatarka Qaranka
- The Matxafka Qaranka
- The Maktabadda Qaranka
- The Muqdisho Stadium, astaan u ah midnimada iyo hanka qaranka
05
Xoojinta Joogitaanka Soomaaliya ee Caalamka
- Wadashaqeyn heer gobol iyo mid laba geesood ah oo qoto dheer
- Waxay wanaajisay mawqifka Soomaaliya ee golayaasha caalamiga ah
- Horumar sugan, amni, iyo taageero bini’aadantinimo
- U ololeeya Qaranimada Soomaaliya iyo xasilloonida mustaqbalka fog
06
Why Farmaajo Matters
Farmaajo’s leadership is distinguished by a commitment to nation-first governance, unity, and modernization. His work continues to shape:
- Somalia’s economic reforms and development roadmap
- National security policy and territorial integrity
- Federal governance structures and institutional accountability
- Diplomatic relations and global partnerships
- A growing movement for transparency, sovereignty, and patriotic leadership
He represents a vision of Somalia driven by discipline, dignity, progress, and national unity. His legacy continues to inspire Somalis who believe in a future where the country stands strong, self-reliant, and united.
Ku Biir Dhaqdhaqaaqeenna
Noqoo qayb ka mid ah isbeddelka ay Soomaaliya u baahan tahay. Wadajir, waxaan u dhisi karnaa mustaqbal ifaya oo dalkayga ah, kana abuuri karnaa fursado dhammaan shacabka Soomaaliyeed.
Common questions
Have inquiries? Reach out to us!
We are here to help you with any questions or concerns you might have. Don’t hesitate to reach out to us anytime.
-
123 Democracy Lane, Washington, DC, 20001
